आंबुशी रानभाजी


आंबुशी ही रानभाजी आहे. बारमाही येणारी ही जमीनीलगत (ground Cover) पसरणारी नाजूक वनस्पती आहे. तीन पाकळ्यासाऱखी आकर्षक पोपटी रंगाची दिसणारी पाने कालांतराने तपकीरी रंगाची होतात. ही जेथे ओलावा असतो त्याठिकाणी नेहमीच उगवून येते. खरं तर कुंड्या, जमीनीत येणारे हे तण म्हणून त्यास काढून टाकले जाते. चविला आंबट असणारी ही भाजी कच्ची खाल्ली तर उपयोगी असते. आंबुशी या भाजीला इंग्रजीत इंडीयन सॉरेल असेही म्हणतात. याची स्थानिक नावे ही वेगवेगळी आहेत. पण त्यास आबंटी, आंबुटी, आंबोती (गुजराती भाषेत)  चांगेरी, भुईपर्पटी, हिंदीत तिनपतीयाअसेही म्हणतात.

या हेतू ठेवून उगवता येत नाही. कारण निसर्गचे त्यांना वरदान आहे. अशा अनेक रानभाज्या आहेत ज्या आपण तण म्हणून काढून टाकतो. पण खरं तर त्या आपल्या आरोग्यासाठीच आपल्या परिसरात उगवलेल्या असतात. त्याचा अभ्यास करा.

आंबुशीच्या सेवनाने भूक वाढते. पचनास हलकी असते. क जिवनसत्व असेलेली ही भाजी आरोग्याला फार उपयुक्त आहे. याचे गुळपाण्यात सरबत फार चविष्ट लागते.

आपल्या बागेत येत असल्यास त्याचा उपयोग करा. भाजीत वापरता येते. तसेच त्याचा ठेचा सुध्दा चविष्ट लागतो.  इंटेरनेटवर आंबुशी नावाने शोधल्यास त्याच्या अनेक रेसीपी येतात.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग, नाशिक.

दुर्वा बहुपयोगी औषधी वनस्पती..


गणेश आपल्याला प्रिय व गणेशाला दुर्वा प्रिय. खरंतर हिंदू संस्कृतीत जेवढे काही देव देवता आहेत. हे त्या त्या काळातले समाजसेवक, समाज रक्षक, संशोधक, शास्त्रज्ञ होते. माणून उत्क्रांत होत गेला. पण त्याला समाज म्हणून सामाजिक बांधणीसाठी या सार्यांनी फार मोठ योगदान दिले आहे. त्यांच्या योगदानामुळेच ते आपल्याला प्रातःसमयी वंदणीय आहेत.

भगवान गणेशांना दुर्वां प्रिय आहेत. कारण दुर्वा ही बुध्दी वर्धक आहे. ती शित आहे. तिच्या सेवनाने आजार बरे होतात. ही कमी पाण्यात तग धरणारी व अधिक पाण्यातही जोमाने वाढणारी असते.

पण आपणं माणसं तिचा उपयोग फक्त पुजेसाठी, देवाला वाहण्यासाठी करतो. तसे न करता तिचे सेवन केले पाहिजे. गव्हांकुराचा रस जसा शरिराला शक्तिवर्धक व कर्करोगास रोखणारा आहे. तसाच दुर्वांकुराचा रस मेंदुला ताकद देणारा आहे.

असे दर्वांकुर आपण घरी सुध्दा लागवड करता येते. ही वनस्पती तशी चिवट असते. ति मुळासहित आणून लावावी म्हणजे लवकर लागवड होते. फांदीपासून सहसा मातीत रूजत नाही.

यास चार इंच खोलीची जागा सुध्दा पुरेशी आहे. स्वच्छ व भरपूर उन असल्यास वेगाने वाढते. पाण्याचा निचरा होणारी जागा लागते. दुर्वा व हरळी एकच असते. पण लॉन्सचे गवत यात फरक आहे. दुर्वी ही आकाशाकडे झेपावणारी वेलवर्गीयात मोडते. जिचे पाने तलवारीसाऱखे असतात.

8087475242 व 9850569644 या दोनही क्रमांकावर वेगवेगळे अपडेटस देत असतो. आपल्याला हे अपडेट्स मिळतात ना याची खात्री करा व संपर्कात रहा.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग, नाशिक.

TIPS FOR HOW TO CONTROL WEED IN GARDEN


TIPS FOR HOW TO CONTROL WEED IN GARDEN

बागेतील तणाचे नियंत्रण कसे करावे.

तण नियंत्रण नेहमीची कटकट म्हणा किंवा डोकेदुखी म्हणा. हे एक महत्वाचे काम शेतात, बाग बगीच्यातील कुंड्यात, वाफ्यात असते. तसेच लॅन्स लागवड केलेल्या जागेवर असते. तसे तण देई धन ही निसर्गाची देण आहे. पण लोकांनी त्याला तण खाई धन… अशीही उपेक्षा केली आहे. खर तर तणाचे महत्व हे या लेखात दिलेच आहेच. ते एकदा वाचा…तरीही तण काढणे आवश्यक व गरजेचे असल्यास पुढील उपाय करू शकता.

  • बागेतील मोकळ्या जागेत तण उगवून आल्यास, मुख्यता पावसाळ्यात ते झपाट्याने वाढते अशा वेळेस काही काळ जर त्यावर प्लास्टिक आथंरूण ठेव्यल्यास गवत वजा तणाची वाढ खुंटते. तसेच जे उगवून येते ते सडून, खूरटून जाते. तणाच्या गवताला उब मिळाल्यामुळे त्याला अंकूर फुटतात. पण उन न लागल्यामुळे तेही सडून जाता. थोडक्यात तण नियंत्रण हे अशा पध्दतीने करता येते.
  • कुंड्यामधे गवत वाढत असल्यास ते वेळोवेळी त्याची निंदणी, खुरपणी व टुपणी झाली पाहीजे. बरेचदा गवत, तण वरचेवर ओरबडून घेतल्यास त्याचे मुळे तसेच मातीत असल्याकारणाने ते पुन्हा जोमाने वाढते. अशा वेळेस ते मुळापासून ते काढून टाकणे गरजेचे असते. (पुढे वाचा)

  • गवताची, तणाची उगवण ही बरेचदा बियाणांपासून होते तर काहीची फांद्यापासून त्याची रूजवण होते. गवत ओरबडतांना त्याचे छोटे छोटे तुकडे पुन्हा मातीत पडले तरी त्याची पूर्नलागवड, पुर्नरूजवण होते. छोटे तुकड्यातून पून्हा उगवणारे गवत किंवा अशा तणास काळजीपूर्वक त्यास मातीखाली, प्लास्टिकच्या पिशवीत दडपावे म्हणजे ते उगवून येत नाही.
  • काही तणांची रूजवण ही बियांणापासून होते. बरेचदा हे बियाणे डोळ्यांना दिसतपण नाही. तसेच त्याचा बिज परिपक्वतेचा कालावधी हा खूप कमी असल्यामुळे आपल्या नजरेतून तण सुटल्यास त्याचा बिजप्रसार हा जलद गतीने होतो. तसेच निसर्ग हा सर्वात जास्त प्रतिकार शक्ती, प्रतिकुलतेतही अनुकलता ही तण, गवत वर्गीय वनस्पतींना दिली आहे. कारण निसर्ग त्याची जमीनीला (उघडी पडलेली जमीन) झालेली जखम ही सुक्ष्म वनस्पतीच्या रूजवण करण्यातून तिच्या आच्छादनातून भरून काढत असते. हे सुक्ष्म विज्ञान प्रथमता लक्षात घेतले पाहिजे. (पुढे वाचा) 

  • तसेच तण हे बोटांच्या चिमटीत घेवून उपटता अथवा मुळापासून काढणे शक्य नसल्यास त्यास वाढू द्यावे. व बिज येणाच्या किंवा परिपक्वतेच्या आधीच त्यास काढून टाकावे. उदा. गाजर गवताला हा पर्याय खूप उत्तम असतो.
  • लाॅन्स व जमीनीतल तण मुळापासून काढण्यासाठी जमीनील खोलवर जाणारी खुरपे मिळतात. त्याचा वापर केल्यास लाॅन्स मधील तण हे मुळासहित नष्ट करता येते.
  • शक्य झाल्यास तण नाशक टाळावे कारण त्याची तिव्रता दिवेसंदिवस वाढत चालल्यामुळे विविध श्वसनाच्या आजारांची व कर्करोगाची शक्यता बळावली आहे. शक्य झाल्यास त्यास हाताने कापणे, खूरपणे हा सर्वात उत्तम व सुरक्षीत पर्याय आहे. (पुढे वाचा) 

  • शेतासारखे मोठे क्षेत्र असल्यास अशा ठिकाणी तण नियंत्रणासाठी मुग, उडीद. तुर अशा दाट व नाजूक पानांच्या कडधान्यांची लागवड करावी. म्हणजे सावली खाली तण उगवून येत नाही.
  • अयोग्य पद्धतीने तयार केलेल्या शेणखतामुळे ही बागेत तण वाढण्यास मदत होते योग्य रीतीने तयार केलेल्या शेणखत वापरणे विषय लेख वाचा. https://atomic-temporary-145492773.wpcomstaging.com/2019/03/14/fertiliser-choice-use/

लेख आवडल्यास, उपयोगी वाटल्यास नक्कीच Share, Like & Forward करा. किंवा आवडेल तेवढे payment करा. Google Pay 9850569644 . तुमच्या एका कृतीने आमचा कामावरील विश्वास वाढेलच पण पर्यावरण पुरक कार्याला हातभार लाभेल.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग. नाशिक. call 8087475242

वरील गच्चीवरची बाग पुस्तक व तुम्हाला माहित आहे का ही दोन 480 चे 2 पुस्तक 240/- रुपयात …
8087475242