विशेष

Garden competition


कोव्हीड १९ आता संपलेला आहे. रोजचे दैंनदिन व्यवहार सुरू झाले आहे. लॉकडाऊन नंतरचा हा पहिला पावसाळा, बागप्रेमी मधे प्रचंड उत्साह संचारला आहे. ग्रीन कॉलर्स ( म्हणजे पर्यावरण पुरक व्यवसायकांची) संख्या वाढते आहे. वाढलीच पाहिजे. अनेक ग्रीन कॉलर्स कडून आता विविध बागेच्या स्पर्धांचे आयोजन होणार आहे. होत आहे. या स्पर्धा जिंकायच्या कशा त्यातील बारकावे काय आहेत. हे या लेखातून समजून घेणार आहोत. कारण गच्चीवरची बाग नाशिकची सुरवात ही भाजीपाला बाग व होम कंपोस्टींगच्या स्पर्धा आयोजनातून झाली होती. त्यामुळे काहीसा अनूभव गाठीशी आहेच.

बाग संदर्भात खालील विषयावर स्पर्धाचे आयोजन होत असते.

  • होम कंपोस्टींग
  • भाजीपाला बाग
  • फुलांची बाग
  • गुलाबांची बाग
  • ऑर्चिडची बाग

असे काही नमुनेदार स्पर्धा आयोजन केले जाते. यातील काही कॉमन फॅक्टर काय असतात. ते आपण लेखातून समजून घेवू.

  • सुंदरताः सुंदरता हा बागेचा आत्मा आहे. ही सुंदरता अनेक गोष्टीतून प्रतीत होत असते. जसे की बागेची रचना, जागेचा केलेला कल्पक वापर, कमी जागेत जास्त झाडे. बागेतील झाडांची विविधता. बागेत असेलेला टापटिपपणा, झाडाची केलेली निवड, त्याची वाढ अशा अनेक गोष्टीतून सुंदरता प्रकट होत असते.
  • स्वच्छताः स्वच्छता हा सुंदरतेचा पाया आहे. बागेत स्वच्छता असेल तर ५० टक्के बाग सुंदर दिसू लागते. ही स्वच्छता अनेक गोष्टीतून प्रकट होत असते. जसे की बागेत कुठेही माती पडलेली नसावी. झाडांवरची पिवळी पाने काढलेली असावी. वाळलेल्या फांद्या नसाव्यात. झाडांची बेढब वाढ नसावी. नको त्या फांद्या काढून टाकणे. झाडांचे सरळमिसळ नसावी. नाहीतर ते गचाळ अक्षरासारखे दिसते.
  • हिरवळः बागेत एक वेळ फुल नसेल तर चालेल. पण बाग हिरवीगार असावी. कारण हिरवेपणा हे बागेचे वस्त्र आहे. बागच हिरवीगार नसेल तर विवस्त्र माणसासारखी बाग दिसेल. डोळ्यांना सुखावणारा रंग हा हिरवा आहे. तसेच मानसिक समाधान त्यातून मिळते. तसेच हा हिरवेपणा म्हणजे बाग निस्तेज न दिसता ति टवटवीतपण दिसली पाहिजे.
  • टाकाऊ वस्तूंचा वापरः बरेचदा स्पर्धेत सहभागी व्हायचे म्हणजे चांगल्या रंगी बेरंगी कुंड्या आणल्या जातात. त्यावर अमाप खर्च होतो. खरं तर कशात झाडं लावता या पेक्षा त्यात ते झाडं कसं उगतं. वाढतं, बहरतं यावर लक्ष दिले पाहिजे. या टाकाऊ वस्तूंना अंत नाही. फक्त कल्पकता अंगी असावी. तसेच स्पर्धा ही चांगल्या कुंड्या म्हणजे मटेरिअलिस्टीक स्पर्धा नसते. स्पर्धा असेते झाडांची, ते कसं बहरलं आहे. ते कसं वाढलं आहे. ते किती आनंदीत आहे. यावरच ना. तेव्हा झाडं कशात लावली आहे या पेक्षा त्याच्या आत मधे काय भरलं आहे. याला फार महत्व आहे. त्यासाठी चांगल्या BISHCOM या पॉटींग मिक्सचा वापर करा.
  • आपले त्यातील ज्ञानः केवळ चांगली झाडे आणून त्याला आपल्या बागेत जागा देवून स्पर्धा जिंकता येत नाही. त्याची जाग कोणती, त्याचा फळण्या फुलण्याचा सिझन कोणता, त्याची ऊन, पाणी, तापमान याच्या सवयी काय आहेत. याचाही अभ्यास पाहिजे.
  • ऑरगॅनिक फॅक्टरः बरेचदा स्पर्धेत जिंकण्यासाठी रसायनांचा आधार घेतला जातो. रसायनं केवळ सजीवांना नव्हे तर वनस्पतींना सुध्दा घातक असतात. त्याचे परिणाम येतात पण ते तात्कालीन असतात. आणि यातला अभ्यास फार बारिक करावा लागतो. पण ऑरगॅनिक तत्वांचा वापर करत असाल तर हा अभ्यास फारसा लागत नाही. मोजक्या खतांमधे त्यांचे भागते. पण ते शाश्वत असते. सारं काही चांगले पुरवत राहिले तर निसर्ग फुलणारच. अर्थात त्यासोबत ऊन, सावली,पाणी, तापमान याचा अभ्यास करणे गरजेचे असते.
  • होम कंपोस्टींगः घरच्या कचर्याचे कंपोस्टींग करणे हे स्पर्धेतील महत्वाचे गुण आणू शकतात. कारण त्यात स्वांवलंबन असते. सारीच खत विकत आणून झाडे पोसता येत नाही. त्यांनी घरच्या खतांची गरज असते. कारण त्यात आपल्याच बागेतील मातीमधून वापरलेले घटक हे  होम कंपोस्टींग करून पुन्हा वापरता येतात.
  • भावना, संवेदनाः झाडांशी भावना व संवेदना जोडलेल्या असतात. त्यामुळे प्रत्येकाची एक गोष्ट असते. आपण फक्त आनंद घेणार असाल तर या गोष्टी फार कमी असतात. पण आपण स्वतः त्याची काळजी घेणारे असालं, त्यासाठी प्रयत्न केलेले असेल तर नक्कीच संस्मरणीय अशा आठवणी जपता येतात. त्यामुळे स्पर्धेत सहभागी होताना अशा प्लॅन्ट्स स्टोरीज तुमच्या जवळ असल्या पाहिजेत. कमी असल्या तरी चाललीत पण त्या खर्या खुर्या असाव्यात. रचलेल्या नसाव्यात.

यासाठी काय करावे.

  • स्पर्धा समजून घ्या… स्पर्धा नेमकीं काय आहे. कशाची आहे. त्यातील घटक काय आहेत. हे निट समजून घ्या. कारण प्रत्येक स्पर्धेचे अटी नियम वेगवेगळे असतात. त्याचे बारकावे समजून घ्या. तरच तुमचा पहिल्या पाचांमधे नं. येऊ शकतो. नाहीतर हाती धुपाटणे येते. व त्यातून आपण कायमची निवृत्ती घेतो. तसे होऊ देवू नका.   
  • एक्सपर्ट व्यक्तिचा सल्ला व सेवा घ्याः बागेसाठी नेहमी तज्ञ, अनुभवी व्यक्तीचा सल्ला घ्या. काही जमत नाही म्हणून जशी शेती केली जाते तसेच शहरी भागात रोजगार नाही म्हणून बागेची देखभाल करणारी मंडळी भेटतात. ते काम म्हणून बागकामाकडे पहातात. तज्ञ लोक त्याकडे प्रक्रिया, निष्कर्ष म्हणून अभ्यास करतात. तेव्हां ऐकायचे कुणाचे व कितपत याचा समतोल ठेवा. तज्ञ व अनुभवी व्यक्तीचा सल्ला हा प्रत्यक्ष भेटीतूनच मिळतो असे नाही. त्यासाठी आता विविध माध्यमे उपलब्ध आहेत. फोनवरही सल्ला देणारी सेवाभावी मंडळी आहेत. त्यांचा शोध घ्या.
  • काही खर्च करा. बरेचदा बागेची फार हौस असते पण खर्च करण्याची तयारी नसते. अनुभवी व्यक्तिकडून सेवा सुविधा विकत घ्या. बरेच मंडळीना सर्जरी करायची असेल तर कंपाऊंडरचा सल्ला घेतात. फार महागडा आहे काहो डॉक्टर?  नक्की गुण येतो ना? खरं एम.डी.चाच सल्ला घ्यावा. तसेच बरेच जणांना सर्जरी करून हवी असते पण ति कंपाऊंडरला दिलेल्या टीप मधे. असो… काम करायचे तर ते उत्तमच झाले पाहिजे. त्याची सुरवात ही पायाभूत गोष्टीपासून झाली पाहिजे.
  • उन्हाळ्यात वापरा ह्युमिक जल.. बरेचदा काही स्पर्धा या उन्हाळ्यात असतात. अशा वेळेस बाग टवटवीत ठेवण्यासाठी ह्युमिकजलाचा वापर करा. बाग तर हिरवी राहतेच शिवाय फळा फुलांनी बहरलेलीसुध्दा असते.
  • आपल्या बागेचे वेळोवेळी व्हिडीओ डॉक्यूमेन्टेशन करा. आपल्या बागेतील फुलांचे झाडांचे, संस्मरणीय क्षणाचे चित्रीकरण करून ठेवा. कारण वेळोवळी केलेले चित्रण हे एकादी फिल्म बनवतांना उपयोगात येते. हे कसे करावे याचे उत्तम उदाः तुम्हाला INSTAGRAM वरील @gacchivrchi_baug या अंकाऊंट वर पहायला मिळेल.
  • अनुभवी व्यक्तीकडून आपल्या बागेचे चित्रण करून घ्या. कारण ही सुध्दा एक महत्वाची गोष्ट आहे. जि तुम्हाला बागेची स्पर्धा जिंकून देवू शकते.
  • युट्यूबचा चौकसपणे सल्ले आमलांत आणा.. सध्या सर्वच प्रकारचे शिक्षण हे युट्यूबवर उपलब्ध आहे. पण बरेचदा लोक आपल्याला त्यातील फार कळते असा आव आणून व फक्त चेहरा दाखवून सल्ले देत असतात. प्रत्यक्षात काम करणार्या व्यक्तिचे व्हिडीओ पहावेत. खरंच ही व्यक्ती त्यातील आहे का? याचा मागोवा घ्या. कारण सुंदर चेहरा व आवजातील मधूरता ऐकून लोक सल्ले आमंलात आणतात. तसेच ही मंडळी सर्वच प्रकारची व्हिडीओ बनवतात. हा मोबाईल चांगला तो वापरा. ईकडे फिरायला गेलो त्याची अनुभव सांगणे. अशा व्यक्तिपासून दूर रहा. कारण आज इंटरनेटच्या काळात बरेच चित्रीकरण विनामुल्य मिळत असते. ईकडून तिकडून हे चित्र गोळा करायचे. चांगले हेडींग द्यायचे व पैसे कमवायचे एवढेच यांचे काम असते. त्यामुळे जेन्यूईन व्यक्तीचा शोध घ्या. त्यांना फॉलो करा. त्यांच्या संपर्कात रहा.

तुम्हाला अशा बागेच्या स्पर्धांसाठी शुभेच्छा.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग. नाशिक.

गारबेज टू गार्डन online कार्यशाळा..


आपल्याला स्वतःला व इतरांना आनंदी व प्रेरीत करायचे असेल तर निसर्गाच्या सहवासाशिवाय पर्याय नाही. विक एंडला निसर्ग शोधण्यापेक्षा घरात, गच्चीवर, बाल्कनीतच निसर्ग जोपासला तर, दर वेळेस लांबच फिरायला गेले पाहिजे असे नाही. झाडांना आनंदी पहातांना, त्यांची काळजी घेतांना आपण एकमेंकाना प्रेरीत करतो, आंनदी पहातो. हेच तर घराभोवती, गच्चीवर बाग फुलवण्याचा फायदा आहे.

या संबधीतच लवकर झूम ऍप वर एक कार्यशाळा आयोजीत होत आहे. अर्थात ते तुम्ही कुठूनही join होता येईल. तर तुम्हीही सहभागी व्हा.

आयोजकः Indian Medical Association, Women Doctors wing, Nashik

विषय  गारबेज टू गार्डन, व होम कंपोस्टींग

दिनांकः गुरूवार, 30 सप्टेंबर २०२१

वेळः रात्री, ९ ते १०.

मांडणी विषय व संवादकः

टेरेस गार्डनः संदीप क. चव्हाण, गच्चीवरची बाग, नाशिक.

होम कंपोस्टींगः दिपाली जानोरकर,

प्रवेशिका पाठवण्याची अंतिम तारिखः २८ सप्टेंबर २०२१

झूम लिंकः https://us02web.zhoom.us/j/3415720387?pwd=bUJOWEJ5NGhaRXpwl2E2QzVomMnjdz09

Meeting ID : 3415720387  Code: 419796

आयोजकांचा व्हाट्स अप न, डॉ. श्रध्दा वाळवेकर, 9422252562  डॉ. रंजना कुलकर्णी: 9822390720

अब हिंदी में गार्डेनिंग लाईव्ह सेशन्स


गच्चीवरची बाग नाशिक व्दारा पिछले दस साल से सज्जा पर सब्जी उपक्रम का काम चला रहे है। सारी जानकारी ईससे पहेले मराठी भाषामें उपलब्ध थी. लेकीन भारतभर के बानवानी करने वाले व्यक्तीयों ने हिंदी भाषा उपलब्धता करने की मांग की गयी. ईस दौरान कुछ किताबे लिखी गयी, न्यूज पेपर में कॉलम लिखे गये, यू ट्यूब व्हिडीओ बनाए गये लेकीन ये सारा मराठी भाषा में था. ईसलिए आनेवाले हर शनिवार के सुबह ११ से १२ दरम्यान यू ट्यूबपर लाईव्ह आने का नियोजन किया है।

आप अगर छत पर खेत कर रहे है तो, ईस कार्यक्रममें आवश्य सहभागी हो.

ईस लाईव्ह सेशन में निम्मलिखीत विषयों की जानकारी दि जाएगी..

कृपया आपके सवाल चॅट बॉक्स में लिखना.. या 9850569644 या व्हॉट्स अप न. पर भेज सकते है। शनिवार २५ संप्टेबर २०२१ कुंड्या कशा भराव्यात?

शनिवार २५ संप्टेबर २०२१ घमलों को कैसे भरे?

शनिवार २ ऑक्टोबर २०२१ होम कंपोस्टींग कैसे करे?

शनिवार ९ ऑक्टोबर २०२१ खाद का उत्पादन और नियोजन

शनिवार २३ ऑक्टोबर २०२१ कीडो को कैसे नियंत्रीत करें?

शनिवार ३० ऑक्टोबर २०२१   धुप, प्रकाश, तापमान, पाणी

शनिवार ६ नोव्हेंबर २०२१  छत पर खेत के और भी सेटअप प्रकार

शनिवार १३ नोव्हेंबर २०२१  अभ्यास कैसे करे?

शनिवार २० नोव्हेंबर २०२१  छत की रख रखाव कैसे करे ?

शनिवार  २७नोव्हेंबर २०२१  फुलं के पौधे

शनिवार ४ डिंसेबर २०२१ फलों के पौधे

  • शनिवार ११ डिसेंबर २०२१ कोकोपीट फायदेमंद क्यूं नहीं ?
  • शनिवार १८ डिसेंबर २०२१ छोटे सी जगह में गार्डेनिंग
  • शनिवार २५ डिसेंबर २०२१ हायड्रोफोनिक्स क्यूं नही.
  • शनिवार १ जानेवारी २०२१ शुन्य लागत की बागवानी

यू टयूब चॅनेल: Home Grow Vegetable services गच्चीवरची बाग नाशिक.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग, नाशिक.

9850569644

मराठीतः गार्डेनिंग लाईव्ह सेशन्स


गच्चीवरची बाग व्दारे नेहमीच गार्डेनिंग संदर्भात वर्कशॉप, कार्यशाळा घेण्यात आल्या. पण कोरोना आजारामुळे सामुहिक रित्या या कार्यशाळा घेता आल्या नाहीत. या बाबत सातत्याने विचारणा होत आली आहे व होत आहे. त्यामुळे येत्या डिंसेंबर २०२१ पर्यंत दर रविवारी यू टयूबवर लाईव्ह सेशन घेण्यात येणार आहेत.

ही कार्यशाळा दर रविवारी होणार आहे. सकाळी ११ ते १२ वाजेपर्यंत असणार आहेत. त्याच्या तारखा व विषय खालील प्रमाणे दिले आहेत.

यात सुरूवातीचा अर्धा तास विषयाची मांडणी असेन व नंतरचा अर्धातास प्रश्नोत्तरांचा असेन. ( कृपया chat Box मधे प्रश्न विचारावेत.)

आपले काही प्रश्न असल्यास 9850569644 या व्हॉट्स अप ग्रुप आधीच कळवावेत.

  • रविवारः १२ संप्टेबर २०२१ कुंड्या कशा भराव्यात? ( युट्यूबवर व्हिडीओ उपलब्ध आहे. )
  • रविवारः १९ संप्टेबर २०२१ होम कंपोस्टींग कसे करावे? ( युट्यूबवर व्हिडीओ उपलब्ध आहे. )
  • रविवारः २६ संप्टेबर २०२१ खताचे प्रकार व नियोजन
  • रविवारः ३ ऑक्टोबर २०२१ कीड नियंत्रण कसे करावे?
  • रविवारः १० ऑक्टोबर २०२१   ऊन, प्रकाश, तापमान, पाणी
  • रविवारः १७ ऑक्टोबर २०२१  गच्चीवर बागेचे इतर setup
  • रविवारः२४ ऑक्टोबर २०२१  अभ्यास कसा करावा?
  • रविवारः ७ नोव्हेंबर २०२१  छताची काळजी कशी करावी
  • रविवारः  १४ नोव्हेंबर २०२१  फुलझाडांची काळजी
  • रविवारः  २१ नोव्हेंबर २०२१  फळ झाडांची काळजी
  • रविवारः  २८ नोव्हेंबर २०२१  शुन्य खर्चाची बाग
  • रविवार ५ डिंसेबर २०२१ हायड्रोफोनिक्स का नको.
  • रविवार १९ डिसेंबर २०२१ कोकोपीट का वापरू नये
  • रविवार २६ डिसेंबर २०२१ छोट्या जागेत गार्डेनिंग

यू टयूब चॅनेल: Home Grow Vegetable services गच्चीवरची बाग नाशिक.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग, नाशिक.

9850569644

आनंदाची बातमी…


धन्यवाद आपण गच्चीवरची बागे व्दारे तयार केलेल्या दोन ही Intro ला यूट्यूब चॅनेलवर like केल्यामुळे आम्ही तयार केलेल्या Intro ला Filmora Film Contest मधे Entry मिळाली आहे. आपणा सर्वांच्या सहकार्यामुळे या स्पर्धेचा पुढचा टप्पा सुरू झाला आहे.

Filmora या video Editing कंपनीच्या आव्हानानुसार गच्चीवरची बागेने Home Grow Vegetable  Services- गच्चीवरची बाग या You Tube channel चा ५ सेंकदाचे दोन Intro तयार केले आहेत.

त्यास आता Entry Pass मिळाला असून हा व्हिडीओ त्यांच्या संकेतस्थळावर झळकू लागला आहे.

सोबत दिलेल्या लिंक वर जावून आपण तो पाहू शकता. पण त्यास जास्तीत जास्त Like मिळाल्यास कदाचित १ ते ३ क्रमांकाचे पारितोषीक मिळू शकते.

पण हे आपल्या सहकार्याशिवाय अशक्य आहे.  त्यामुळे आपण या दुव्यावर जावून  आपल्या व्हिडीओ ला लाईक व शेअर केल्यास लाईक्सच्या जोरावर आपण ही  स्पर्धा जिकूं शकतो.

तेव्हा कृपया यास लाईक करा व शेअर करा.

माहितीपट पाहण्यासाठी

वरील दोन्ही Intro Final झाले आहेत.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग, नाशिक.

Free Fresh Green Grow Kit Project


vertical garden 1 1 (75)

एक गोष्ट सांगतो. त्या गोष्टीचा व मांडणी केलेल्या Grow Kit प्रकल्पाची संकल्पना अवलंबून आहे.

एक तरूण असतो. तो एकटाच असतो. त्याला कोणतेही कुटुंब नसते. त्यामुळे तो या गावातून त्या गावात भटकत असे. एकदा त्याची भेट तळ्याशेजारी राहणार्या मासे पकडणार्या कोळ्याशी होते. तो तरूण कोळ्याकडे भुकेने व्याकुळ होत जेवणाची मागणी करतो. कोळी त्याला जेवण देतो व विचारपूस करतो. चौकशीतून त्याला असे कळते की तो तरूण समज आल्यापासून असाच गावोगावी फिरत आहे व आपली पोटाची भूक भागवत आहे. कोळी त्याला तेथेच राहण्यास सांगतो. त्याला दुसर्या दिवसापासून मासे पकडण्यास घेवून जातो. त्याला मासेमारी करायची कशी, जाळ फेकायंच कसे, मासे विकायचे कसे हे सारे शिकवतो व एक दिवस त्याच्या पायावर उभा करतो. आता तो तरूण जीवन कौशल्य शिकल्यामुळे कुणाकडेही भाकरीसाठी हात पुढे करत नाही. तो त्याची भाकरी मिळवू लागतो.

वरील गोष्टी प्रमाणेच Lockdown मधे लोकांना भाज्या पुरवण्यापेक्षा, भाजी मंडईत बोलावून त्यांना संसर्गीत करण्यापेक्षा घरीच भाज्या पिकवायचे काही मंडळीना शिकवले, प्रेरीत केले तरी बर्याच अंशी या विषाणूच्या प्रसारावर लगाम लावता येईल.

लॉकडाऊन हे आज नाही तर उद्या संपेलच. पण ते पूर्णतः कधी संपेल काही सांगता येत नाही. भले त्याची धम कमी होईल पण तिव्रता ही जाणवणारच आहे. काल देश व्यापी Lockdown होते ते संपूण ते फक्त राज्यव्यापी राहिले, ते ही संपूण ते तालुका, शहर, गाव व्यापी राहिले असे करत करत ते त्या त्या कॉलनी पुरता राहील. आणि पुन्हा कदाचित उद्रेक वाढला तर व्याप्तीही वाढवली जाऊ शकते. कारण सध्या तरी प्राप्त परिस्थितीत हाच रामबाण उपाय आहे. असो तर Lockdown हे राहणारच आहे. Hunger Free Community हे Millennium Developmentचे उद्दीष्ट आहे.

लोकांना Lockdown मधे सहजतेने राहता येईल असे सोयी करणे गरजेचे आहे. त्यांना औषधे, खाणपान पुरवणे हे आलेच. पण एवढेच पुरेसे आहे. तर नाही. त्यांच्याकडे असलेला वेळेचा सद्पयोग करत त्यांना व्यस्त ठेवणे हे सुध्दा मानसिक पातळीवर मोठे आव्हान आहे. केवळ इंटरनेट फ्री करून चालणार नाही.. तर त्यांच्या मन, मेंदू व हातांना काम दिले पाहिजे. तर यासाठी स्थानिक प्रशासनाने भाजीपाला उत्पादनासाठी Growing kit दिले पाहिजे. त्यांना भाजीपाला बाग तयार करण्यासाठी प्रेरीत केले पाहिजे. कारण भाजी मंडईत होणारी गर्दी व तिचा प्रादुर्भाव पाहता घऱीच भाज्या उगवणे हे गरजेचे आहे.

आज अनेकांचे फोन येताहेत सर आपल्याकडून सेटअप उभा करून घेतला असता तर आज बाहेर जाण्याची वेळ आली नसती. घरीच भाज्या उगवल्या असत्या. अशी अनेकांनी इच्छा असेन पण माहिती अभावी ती पोहचू शकत नाही. ती पोहचवली पाहिजे.

Growing Kit म्हणजे काय… या मधे अपार्टमेंट राहणारी व्यक्ती ही केंद्र मानली तर तिच्या कडे विंडो गार्डेनिंग साठी, खिडकी किंवा बाल्कनी मिळून थोढीफार जागा असते. बरेचदा इच्छा असूनही त्यांनी घरी भाज्या उगवणे शक्य नाही. त्यासाठी त्यांना विशिष्ट आकाराच्या ग्रो बॅग्ज, बियाणे, Potting Mix , सोबत एक हे सारं करण्याविषयीची माहितीपुस्तिका तसेच या विषयावर मार्गदर्शन करणारी व्यक्तिची नावे ( त्यांची संमती घेवून) देण्यात यावी.

हे काम स्थानिक प्रशासनाने करावे, किंवा या विषयावर गच्चीवरची बाग सारखा काम करणार्या संस्था वा उद्योगाव्दारे व्दारे अशा किटचे वितरण करण्यात यावे.

अशा Growing Kit साठी गच्चीवरची बाग प्रयत्न करणार आहे. ही तयार Ready to Sow ( पेरण्यास तयार) बॅग असेन. इच्छुकांची व यासाठी लागणार्या साहित्य दान करणार्याची यादी तयार करून हे किट Indian Post ने पोहचवण्याचा प्रयत्न करणार आहे.

त्यासाठी दानशुरांनी खालील प्रमाणे साहित्याची, खर्चाची मदत करावी ही विनंती.

  • १२ बाय १२ इंच आकाराच्या ग्रो बॅग्ज
  • भाजी पाल्याच्या बिया. नव्या, जून्या कोणत्याही चालतील. (जुन्या असतील तर त्याची निवड करून त्यावर बिजसंस्कार करून ते वाटले जातील)
  • Potting Mix चा खर्च (यामुळे बजन हलके होईल. व Ready to Sow बॅग बाय पोस्ट ने पाठवायला सोपे जाईल.
  • टपाल खर्च साधारण (60 ते 80 Kg असतो. ) एक बॅग ही एक किलोची किंवा त्येपेक्षा कमी वजनाची बनवण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
  • ई-माहिती पुस्तिका पुरवण्यात येईल. ( घरच्या कचर्यापासून खत कसे तयार करावे, बिज कसे लागवड करावे, कीड नियंत्रण कशी करावी या संदर्भात माहिती देण्यात येईल.)
  • यासाठी कोणतीही मजूरी आकारण्यात येणार नाही.

वाचा… Lockdown Inspiratuin activity -1

दानशुरांनी यासाठी साहित्य वा लागणारा खर्च करण्यासाठी पैसे रूपात मदत केली तरी चालेल.

ही सारी प्रक्रिया गुगल फॉर्म व्दारे तयार करण्यात येईल.

Lockdown 0.1 काय आहे वाचले का..

आपल्याला ही संकल्पना आवडल्यास नक्कीच लाईक, शेअर व कॉमेंट्स करा.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग, नाशिक.

 

Join us telephonic Topics


I am Feeling proud of this forum  for give a chance to interact with other city farmers.

u can listen my interview …

Agriculture Information connects growers, buyers, and experts.

We are one of the earliest (founded in 2000) agriculture website on the internet. We have more than 300,000 members using this platform.

The information on this website is also available as print magazines in various languages.

Our discussion forums have more than 100,000 individuals threads and posts on thousands of agriculture-related topics.

We conduct online meetings and discussions with successful (and not successful!) agriculture entrepreneurs, farmers and business people. They talk about their experiences. You can also join these meetings from wherever you are and participate in the discussions.

We are one of the most respected, independent agriculture media platform in India today. We are pro-farmer, not funded by any university or corporate with a vested interest. We carry interviews and articles with a wide range of people ranging from actual growers, entrepreneurs, academic experts, professionals and senior political leaders.

Agriculture Information is headed by Kartik Isvarmurti, a graduate of Delhi School of Economics and Oxford University, UK.

 

agri information post

Details Here

 

 

 

 

 

 

 

listen Audio Interview ...

Home composting and kitchen gardening workshop


Home composting and kitchen gardening workshop

विषमुक्त भाजीपाला ही काळाची गरज झाली आहे. योग्य पोषणाअभावी आधुनिक जगातील सुख सुविधा व आरोग्य सुविधा यांचा योग्य तो परिणाम यावा यावयास वेळ लागतो. रासायनिक भाजीपाला हा आरोग्याला घातकच आहे हे आता सर्वमान्य होत आहे आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे रासायनिक भाज्यांना चवच नसते अशी चव हरवलेले आपण शहरातली माणसे हॉटेलचे जेवण जवळ करतात पण यातून योग्य पोषण मिळतच नाही. खरं पोषण आणि खरं खरी चव अनुभवायची असेल तर घरच्या घरी भाजीपाला पिकवणे याशिवाय दुसरा पर्याय नाही. घरचा भाजीपाला म्हटलं की पहिल्यांदा आपल्या डोक्यात येतं की त्यात खूप खर्च लागेल पण हा केवळ गैरसमज असून आपण वेळ दिला, त्याचे विज्ञान, निसर्गचक्र समजून घेतलं तर सहजरीत्या घरच्या घरी भाजीपाला पिकवू शकतो आणि त्याचा जोडीला होम कंपोस्टिंग हे खूप महत्त्वाचं आहे म्हणूनच गच्चीवरची बाग नाशिक व महाराष्ट्र टाइम्स नाशिक यांच्या संयुक्त विद्यमाने मागील दोन वर्षातील ही चौथी कार्यशाळा संपन्न करत आहोत येत्या 6 ऑक्टोबर 2019 रविवार रोजी नाशिक येथे संपन्न होणार आहे. या कार्यशाळेत लोकसत्ता ह्या वर्तमानपत्रातील गच्चीवरची बाग या सदराचे व गच्चीवरची बाग पुस्तकाचे लेखक संदीप चव्हाण हे स्वतः स्लाईड शो द्वारे मार्गदर्शन करणार आहेत.

कार्यशाळे नंतरही ही आपण त्यांच्याशी सोशल मीडियाद्वारे संपर्क साधून भाजीपाला निर्मिती व कंपोस्टिंग साठीचे मार्गदर्शन मिळवू शकता. तर आपण सहकुटुंब सहभागी व्हावे या अपेक्षेने. http://www.gacchivarchibaug.in

9850569644/8087475242


Home composting and जे kitchen gardening workshop

Chemical free food is necessary of this era. Lack of proper & origin nutrition takes time to bring about the right effects of the well-being and health care of the modern world. It is becoming increasingly common that chemicals are dangerous to health, and most importantly, people in the city who miss the taste of chemicals have no taste, but they do not get proper nutrition. There is no choice but to cook homemade vegetables if you want to experience true nutrition and true taste.
Home vegetable said that it comes to our head for the first time, it will cost a lot, but it is only a misunderstanding and if we give the time, understanding the nature and nature of the cycle, we can easily grow vegetables in our house and home composting is very important for the couple. This is the fourth workshop in the last two years in collaboration with Maharashtra Times Nashik doing nuns.
It will be held on Sunday, October 6, 2019 in Nashik. The workshop will be directed by Sandip Chavan, author of the Gachivarchari Bagh column in the newspaper Lokasatta, and Sandeep Chavan, the author of the Gachchivar Bagh book. After the workshop you can also contact them through social media and get guidance on vegetable production and composting. So expect you to join a family.

http://www.gacchivarchibaug.in

9850569644/8087475242

Are u ready for environmental contribute to Ganesha_Visarjan?


Hallo Nashikkar, Are u ready for environmental contribute to Ganesha_Visarjan?नाशिककर आपण गणेश विसर्जनाच्या दिवसासाठी पर्यावरणीय सहभाग देण्यासाठी तयार आहात का…गणपती उत्सव म्हटला की जाम धमाल येते. सजावटीची आरास, गणेश मूर्त्यांची भव्यता, दिव्यता आणि विविधरूपे. १० दिवस कसे आनंदात निघून जातात ते कळतच नाही. मग कातरमनाचा विसर्जनाचा दिवसही उगावतो नि त्यानंतर उगावते तीच पहाट जिचं हिडीस चित्रण विविध माध्यमांव्दारे आपल्यापर्यंत पोहचतय.. होय.. तेच मला म्हणायचय… विसर्जनाच्या दिवशी झालेला कचर्याचा ढिग, मूर्त्यांची आपल्या हातून कळत न कळत झालेली विटबंना… का आपण हा उत्सव शिस्तबध्द सुऱेख, स्वच्छ नाही करू शकत… नक्कीच करू शकतो. पण घरातील प्रत्येकाने, प्रत्येक घरातील व्यक्तिने काही पर्यावरणीय सहभाग घेतला तर ना… चला तर मग एक शपथ घेवूया… या वर्षाचा गणपती विसर्जन हे स्वच्छ, शिस्तबध्द पणे पध्दतीने करूया या…हो मला तेच म्हणायचे… आपण काही गोष्टी पाळल्यातर आपला गणेश विसर्जन कार्यक्रम हा स्वच्छ व सुंदर होवू शकतो..

  • बाप्पासाठी प्रसाद म्हणून रोज ताजी फळे ठेवेन… आदल्या दिवसाची फळे प्रसाद म्हणून वाटून खावू.. (कारण पहिल्याच दिवशी प्लास्टिक पिशवीत ठेवलेली फळे ही दहा दिवसानंतर सडून त्याचा दूर्गंध येवू लागतो. ते सफाई कामगारांना त्याचा त्रास होतोच. शिवाय कुणाच्या पोटात पडले तर त्याचा आर्शिवाद मिळेलच की…)
  • कोरडा कचरा,, ओला कचरा वेगळा करेन… बाप्पाच्या विसर्जनासाठी येतांना आपल्या प्रशासनाने कचरा संकलनाची व्यवस्था केलेलीच असते. पण यातील ओलाकचरा ( नैसर्गिक कचरा) सुका कचरा ( कागद, काच, पत्रा, लोखंड ) हे वर्गीकरणच करून देईन. म्हणजे त्याचे व्यवस्थापन करण्यास सोपे जाईल.

आपण एवढ्या दोन गोष्टी प्रत्येकाने आपआपल्या पातळीवर केल्यातरी कचरा व्यवस्थापनासाठी खूप मोठी मदत होते. पण यात आणखी एक गोष्टीची माहिती देणे गरजेचे वाटते.मागील वर्षी गच्चीवरची बाग तर्फे बाप्पाच्या विसर्जनाच्या दिवशी केवळ आणि केवळ नारळाच्या शेंड्या गोळ्या करण्याचे आम्ही काम केले होते. जवळपास तीन लोकांनी २ ट्रॅक्टर नारळाच्या शेंड्या गोळा केल्या होत्या.. खर्च फक्त २००० रू. नि शासनाचे ५००० नक्कीच वाचले. असो…तर गणेश विसर्जनाच्या दिवशी प्रत्येक भाविकाजवळ जावून आम्ही नारळाच्या शेंड्या गोळ्या केल्या. आपण जर ठरवले तर य़ा वर्षी आम्ही भाविकाजवळ जावून शेंडी गोळा करून घेण्यापेक्षा विसर्जनाच्या ठिकाणी आमच्याकडे भाविकांनी फक्त नाशेंड्या आणून दिल्यातर नक्कीच उपयोग होईल. आपल्याला फक्त खालील दोन गोष्टी करावयाच्या आहेत.आपल्या घरी, सोसायटी येथे जे काही नारळाच्या शेंड्या निघतील त्या एका गोणीत गोळा करून ठेवा.. व विसर्जनाच्या दिवशी विसर्जनाची आरती झाल्यावर नारळ फोडला जातो त्याच्याही शेंड्या आमच्या कडे सपूर्त करा. नारळाचा प्रसाद असेल तर तो गायीला गोग्रास म्हणून दिला जाईल.आम्ही या वेळेस १) गंगापूर गाव (अमरधाम) २) बालाजी धबधबा, ३) सोमेश्वर,४) नवश्या गणपती. व ५) पपया नर्सरीजवळील नंदीनी पूल. अशा पाच ठिकाणी शेंड्या संकलन होणार आहेत. तेथे माहितीचा बॅनर व आमचे प्रतिनिधी असतीलच ( १२ संप्टेबर २०१९ रोजी दुपारी १२ ते ६ वाजेपर्यंत)दुसर्या दिवशीपण आपण १३ संप्टेबर रोजी आमच्या मदतीसाठी येवू शकता… चला तर मग आपलं ठरलं असेल तर नक्की या…आपण फक्त एवढच करायचं… ही पोस्ट अधिकाधिक नाशिककरांपर्यंत पोहचवा… हॅश टॅग वापरा… चला होऊन जावू द्या .. एका छोटेसे शेअर बटन हळूच दाबून, खर तर दणक्यात नाशिकची वेगळी ओळख निर्माण करूया…सविस्तर माहितीसाठी क्लीक करा…संकल्पना.. गच्चीवरची बाग, नाशिक.संदीप चव्हाण. 8087475242

जागतिक परसबाग दिन २०२१


world kitchen Garden Day by गच्चीवरची बाग, नाशिक.

download

दर वर्षाच्या ऑगस्ट महिण्यातील चौथा रविवार हा जागतिक परसबाग दिन म्हणून साजरा केला जातो. #world_kitchen_Day या दिवसाचे महत्व आहे. या वर्षी हा दिवस २२ ऑगस्ट २०२१ रोजी आला आहे. विकसनशील देशात व मुखत्वे अविकसीत देशात कुपोषणाचे प्रमाण सर्वाधिक आहे. अन्नाच्या अभावाने होणारे कुपोषण व त्यातून ओढवणारे मृत्यू ही भयावह बाब आहेच. पण यात मुखत्वे महिला, मुली व लहान मुलं ही त्यास बळी पडतात. त्यांना आपल्या हक्काच्या जागेत आपले स्वतःचे पोषण मुल्य असलेले फळे भाज्या उगवणे हे शिकवणं, त्यासाठी प्रेरीत करणेसाठी विकसीत देश धर्मदाय संस्थाच्या मधस्थीने समूह कार्यक्रम राबवले जातात. आपले अन्न आपण उगवू शकतो हा संदेश व विश्वास जगभर पोहचवण्यासाठीच हा दिवस साजरा केला जातो.

पूर्वी जंगल होती. शेतात, गावकुसाबाहेर चिंच, बोरं, आंबा अशा फळांची झाडं असायची. भूक लागली की मुलं त्यावर भूक भागवायचे. काही अंशी का होईना योग्य ते पोषण मिळाल्यामुळे अन्नाच्या कुपोभूक आवरली जायची. पण आधुनिकीकरणामुळे जंगलं, शेती संपत चालली. छोट्या छोट्या सुखापुढे झाडांचाही बळी दिला गेला. पण आपण एका अन्नाच्या स्त्रोतांला कधी मुकलो हे कळलेच नाही. तसेच शेतात वाढत्या रसायनामुळे अन्नाची मुबलकता वाढली पण ती क्रयशक्ती असलेल्या लोकांपुरतीच मर्यादीत राहिली. खरे तर तेथेही कुपोषण आहे. त्यामुळे अन्नाच्या अभवामुळे खेडेगावात व अन्नाच्या स्वभावामुळे शहरात कुपोषण आहे. हे पहिल्यांदा सर्वांनी मान्य केलं पाहिजे. त्यामुळे आज अविकसीत अविकसनशील देशच नव्हे विकसीत देशातही जागतिक परसबागदिन साजरा करण्याची गरज आहे. म्हणून हा लेख आपल्या ग्रामिण व शहरी वाचकांसाठी देत आहोत.

पूर्वी आजच्या सारखी यांत्रिक शेती नव्हती. त्यामुळे शेतात पिकले जाणारी धान्य, कडधान्य हाच काय तो बाजारातील देवाण घेवाणीचा व्यवहार होता. भाज्या या ज्याच्या त्याच्या शेतात, घरच्यापुरता पिकवल्या जायच्या किंवा परसबागेत पिकवल्या जायच्या. पण जसे जसे यांत्रिक पध्दतीने भाज्या पिकवू लागले तसे तसे त्यास स्थानिक व परदेशी बाजारापेठेत निर्यात व आयात होवू लागले. खाणार्या तोंडाना अन्न पुरावे म्हणून रसायनांच्या वॅगन्स मातीत ओतल्या गेल्या. पण यात खाणार्यांच व शेतकर्यांचं हितापेक्षा राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेचा डोलारा सांभाळण्यासाठीच रासायनिक शेती आणली गेली यात तिळमात्र शंका नाही. आज देशात पंजाबात कॅन्सर ट्रेन चालते आहे तर कोल्हापुरात कॅन्सर ट्रेन सुरू होण्याच्या मार्गावर आहे. रसायनाच्या वाढत्या वापरामुळे जल, जंगल, जमीन, जनावरे व जन ही तरी प्रदुर्षीत झालीच पण जमीरसुध्दा नासला गेला याचं भान आता उरलं नाहीय.

हे सारं ताळ्यावर आणणं शक्य नाही. जो विध्वंस व्हायचा तो आता आपल्या कतृत्वाने होणारचं आहे. पण काही पर्यावरणीय उपाय, सवयी, लावून घेतल्या तर त्याच्या प्रखरतेची तिव्रता काही अंशी कमी करता येईल हे मात्र नक्की… तर काय आहेत उपाय….

जागतिक परसबाग दिनाचे औचित्य साधत गेल्या सहा वर्षापूर्वी गच्चीवरची बाग, नाशिक या उपक्रमाची गुढी नाशिक शहरात उभारली होती. ही गुढी आता अनेकाच्या गच्च्यावर दिसू लागली आहे. केवळ रसायनमुक्त भाज्या पिवकवणे एवढाच हेतू नाही तर पालापाचोळयाचे, किचन वेस्टचे व्यवस्थापनातून भाज्यांची बाग फुलवली जाते. अर्थात परदेशात कंपोस्टींग केले जाते. आपल्याकडे त्याची उपयुक्ता जाणवून द्यावी लागते. पण गच्चीवरची बाग,नाशिक या उपक्रमाने कचरा व्यवस्थापन व बाग फुलवणे यांची मोठ्या कौशल्याने परस्परपुरक बांधणी करत गारबेज टू गार्डेन ही संकल्पना रूजवत आहे.

अगदी कुंड्या भरण्यापासून ते टेरेसवर व जमीनीवर वाफे बनवण्यापर्यत ८० टक्के सुका, जैविक कचर्याचा वापर केला जातो व माती मिश्श्रीत खताचा २० टक्के वापर केला जातो. ८० टक्के सुका जैविक कचर्यात पानझड झालेला पालोपाचोळा, सुकवलेले किचन वेस्ट, खरकट्या पाण्याचा वापर, कंपोस्टीग करण्याचे गरजेनुसार, जागेच्या उपलब्धतेनुसार विविध घरच्या घरी बनवता येणारे सहज सोपे प्रयोग केले आहे.

घरच्या भाज्या खाण्यातून अनेक प्रकारचे फायदे होतांना दिसत आहेत. बाजारापेक्षा चवदार व पोषक भाज्या तर मिळतातच. त्यांच्या सेवनाने पोषक घटक पुरवले गेल्यामुळे शरिर व मनाचे संतुलन घडून येते. तसेच आहारातील बेकरीचे मैदाचे पदार्थ, चहातील साखर, जेवणातील मीट, मासांहार, तेलाचा वापर, दूध हा कमी कमी होत जात तो नंतर नकोसा वाटतो. कारण ही सारी आज रसायनावर पोसली जातात. जी आज आरोग्यासाठी घातक ठरताहेत. घरच्या भाज्या खाण्याची चव लागली ही वरील घटकांबद्दल आपोआपच नऑशिया तयार होतो. व बाजारातील भाज्याही नकोशा होतात. असा हा प्रवास लोकांनी अनुभवावा म्हणून गच्चीवरची बाग,नाशिक प्रयत्न करत आहे. या उपक्रम महाराष्ट्रातील इच्छुकांपर्यंत पोहचावा यासाठी सोशल मिडीयावर निशुल्क मार्गदर्शन केले जाते. दोनही संकेत स्थळांवर रसायनमुक्त भाज्या निर्मीतीसाठी माहितीपट व लेख नियमीत पणे प्रकाशीत केले जातात. त्याचा इच्छुकांनी उपयोग करावा. तसेच बागेला भेट देवून पर्यावरण विषयक चाललेले प्रयत्न प्रत्यक्ष प्रयोगातून, चर्चेतून जाणून घेवू शकता.

www.gacchivarchibaug.in

www.organic_vegetable_terrace_garden.com

लेख आपण आपल्या वर्तमान पत्रासाठी प्रकाशीत करू शकता.

संदीप चव्हाण, गच्चीवरची बाग, नाशिक.

8087475242 / 9850569644

Not only Consultancy, Much more…


गच्चीवरची बाग,‌नाशिक द्वारे घरच्या घरी भाजीपाला उगवण्या संदर्भात कन्सल्टन्सी – मार्गदर्शन सेवा पुरवली जाते. हे म्हणजे आपल्या कुटुंबासाठी एक मार्गदर्शन वर्गच असतो. घरच्या घरी भाजीपाला कसा उगवावा याबद्दल consultancy तर असतेच तसेच बरीच काही माहिती, ज्ञान, अनुभव, तंत्र व मंत्र  देण्याचा प्रयत्न असतो. Consultancy कन्सल्टन्सी ही सेवा भाजीपाला उत्मापादनाच्या मार्गदर्शनाबरोबर आपल्या  बागे संदर्भात प्रश्न उत्तर, शंका निरसण, घर, बंगला सभोवतालची झाडे, त्यांची वाढ, त्यांना लागणारे खतपाणी, त्यांना आवश्यक ऊन, भविष्यातील वाढ, कचरा व्यवस्थापनाच्या पध्दती ( कंपोस्टींग) या सगळ्यांबद्दल मार्गदर्शन केलं जातं. त्याविषयीचे माहिती तंत्र,विज्ञान समजून सांगितले जाते.

या साऱ्या मार्गदर्शनाला साधारणतः दिड ते दोन तास लागतात. ही सेवा म्हणजे आपल्या कुटुंबासाठी छोटे वर्कशॉपच असते. यात आपण व आपल्या कुटुंब तसेच नातेवाईक मित्र-मैत्रिणी, माळी काम करणारी व्यक्ती यांचा समावेश करू शकतात. आपल्या बागेला परिसराला नियोजित जागेला भेट देऊन यात आपल्याला योग्य तो सल्ला दिला जातो. तसेच आमच्याकडून बाग डेवलपमेंट करून घ्यावयाचे असल्यास त्याविषयी अंदाजपत्रके दिले जाते ही सेवा फक्त नाशिक या शहरापुरतेच मर्यादित आहे. त्यासाठी रुपये 3500/- शुल्क आकारले जाते.

Consultancy का गरजेची?

Consultancy visit मधे आपल्याला वर सांगितल्याप्रमाणे मार्गदर्शन केले जाते. अनुभवातून मिळालेले शिकवणं, माहिती, ज्ञान, बारकावे सांगण्याचा प्रयत्न असतो. या विषयाची माझी सुरुवात शुन्यापासून होती. गेल्या बारा वर्षांत जे काही शिकलो ते सांगण्याचा प्रयत्न असतो. Consultancy मुळे आपला वेळ व अनावश्यक खर्च होणारा पैसा, वैताग वाचवला जातो.

http://www.gacchivarchibaug.in  Telegram/ WTS app 9850569644

गच्चीवरची बाग कार्यशाळा सविस्तर माहिती


https://wp.me/p9QtjD-2s

आणखी वाचा…

About Us…

गोगलगाय उपद्रवी किडा…

झा़डांचे टॉनिक जिवामृत

Not Only Consultancy …Much more

गच्चीवरच्या बागेचे उलगडले तंत्र…

गच्चीवरच्या बागेला खतपाणी…

ऑनलाईन खरेदी करा..

गच्चीवरच्या बागेचे  शिका तंत्र

पुस्तकः तुम्हाला माहित आहे का?

टेलेग्राम वर गच्चीवरची बाग..

बहुपिक पध्दतीने करा गार्डेनिंग…

कार्यशाळेनंतर  स्टाॅलवर मिळणार्या  गोष्टी…

गच्चीवरची बाग – महाराष्ट्र टाईम्स कार्यशाळा

विकास पिडीया वर गच्चीवरची बाग

गच्चीवरची बाग म्हणजे काय रे भाऊ…

Personal Work & Profile

कार्यपरिचय

माझे स्वप्न…

गच्चीवरची बाग कार्यशाळा


महाराष्ट्र टाइम्स व गच्चीवरची बाग नाशिक आयोजित गच्चीवरची बाग कार्यशाळा

गच्चीवरची बाग कार्यशाळा, गच्चीवरची बाग कार्यशाळा, 10 फेब्रु.19, रवि. स. 10 ते दु.1, समाजमंदिर, कृषीनगर हौसिंग सोसा. , कृषीनगर , कॉलेजरोड, नाशिक येथे आयोजित करण्यात आली आहे

ही कार्यशाळा सशुल्क असून महाराष्ट्र टाइम्स च्या कल्चर क्लब तर्फे व गच्चीवरची बाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने कार्यशाळा आयोजित करण्यात येत आहे.

या कार्यशाळेत उपलब्ध जागा उपलब्ध वस्तू व उपलब्ध नैसर्गिक संसाधने यांचा सृजनशील पद्धतीने उपयोग करून घरच्या घरी नैसर्गिक पद्धतीने भाजीपाला कसा पिकवावा? घरच्या कचऱ्याचे व्यवस्थापन कसे करावे,कीड नियंत्रण कसे करावे पाणी कसे द्यावे बीजसंस्कार कसे करावे याविषयी सविस्तर माहिती देण्यात येणार आहे.” गच्चीवरची बाग” व “तुम्हाला माहित आहे का ?” या प्रसिद्ध पुस्तकाचे लेखक संदीप चव्हाण हे स्वतः स्लाईड शो द्वारे सादरीकरण करणार आहेत. महाराष्ट्र टाईम सोबत ही चौथी कार्यशाळा असून यापूर्वी निसर्गप्रेमींचा प्रचंड प्रतिसाद मिळाला आहे.

या कार्यशाळेत सहभागी होण्यासाठी नोंदणी करणे आवश्यक आहे. याविषयी सविस्तर बातमी येईलच! वाचत रहा महाराष्ट्र टाइम्स!

http://www.gacchivarchibaug.in

WTS app : 9850569644